گروههای آموزشی ناحیه دو بهارستان
فعالیت های کارشناسی تکنولوژی و گروه های آموزشی
حدیث موضوعی


مرتبه
تاریخ : چهارشنبه 17 مهر 1398

آزمون عملکردی و انواع آن

آزمون عملکردی

فرض كنید می خواهید رانندگی یاد بگیرید . در درجه اول نیاز به اطلاعات و دانستنی هایی در مورد مقررات و آئین نامه های راهنمایی و رانندگی و كاركرد وسیله نقلیه دارید كه در حیطه شناختی قرار می گیرد .

آیا این شناخت و آگاهی برای یادگیر ی رانندگی به تنهایی كافی است ؟ البته فرد باید علاقه مند به رانندگی بوده و انگیزه كافی برای یادگیری رانندگی داشته باشد . كه در حیطه عاطفی قرار خواهد گرفت اما این نیز كافی نیست . زیرافرد باید بصورت عملی و اجرایی رانندگی با یك وسیله ی نقلیه را در موقعیت واقعی آموزش ببیند ، تمرین كند و مهارت كافی را بدست آورد .كه در حیطه روانی حركتی خواهد بود .

در مثال بالا متوجه می شوید كه آزمون های كتبی به شكل امروزی به تنهایی برای ارزشیابی آموخته هاو مهارت های افراد در هر سه حیطه ی فوق كافی و مناسب نمی باشد . در این میان بنظر می رسد استفاده از آزمون های عملكرد ی در فرایند ارزشیابی مستمر قادر خواهد بود تا حدودی عیب بزرگ آزمون های كتبی را بپوشاند به شرطی كه با آزمون های كتبی تركیب یا با هم استفاده شود .

آزمون های عملی انواع متنوعی از آزمونهای كتبی عملی تا آزمون های نمونه كار را در بر می گیرد . البته آزمون های كتبی عملی به حیطه شناختی نزدیكترند اما آزمون های نمونه كار نزدیكی بیشتری با دنیای واقعی دارد .

این آزمونها در ظاهر به روش آزمونهای کتبی سنتی اجرا می‌شود. اما هدف و آنچه که سنجیده می‌شود صرفا“ دانش نیست، بازده و محصول یادگیری و یا مراحل انجام و فرایند بروز عملکرد ارزیابی می‌گردد.

برای مثال وقتی از فراگیر می‌خواهیم که یک مدل خیاطی را با قلم و کاغذ طراحی کند، یک نقشه فرضی از آنچه که به او گفته می‌شود بکشد، یک مدار الکتریکی با خصوصیات معین رسم نماید، یک نوع نمودار آماری مناسب برای داده‌های ارائه شده رسم نماید، یک داستان کوتاه بنویسد و… در پی سنجش ترکیبی از دانش و آگاهی از یک طرف و مهارت و تسلط فرد به موضوع از طرف دیگر هستیم. 

آزمونهای عملکردی معمولاً نیاز به پاسخ حرکتی یا دستی دارند و عموماً اما نه همیشه شامل دستکاری تجهیزات و وسایل عینی است که مقابل آزمونهای مداد – کاغذی مرسوم قرار می گیرد .




در طراحی آزمونهای عملکردی رعایت نکاتی باید مورد توجه قرار گیرد که عبارتند از :

اهداف آموزشی مورد نظر را مشخص نمایید .

تکلیف یا فعالیت مناسب با هدف مورد نظر را مشخص کنید .

دانش پیش نیاز تکلیف مورد نظر مشخص شود .

دانش آموزان دانش و اطلاعات لازم برای انجام آزمون عملکردی را فرا گرفته باشند .

مواد و وسایلی را که دانش آموزان برای انجام و اجرای آزمون نیاز دارند مشخص نمایید .

روش ارزشیابی از محصول کار دانش آموز مشخص گردد .

انواع آزمونهای عملکردی :

1 – آزمون کتبی عملکردی : آندسته از آزمون های كتبی كه به طبقه كاربرد از حیطه شناختی مربوط باشند .(كاربرد دانش آموخته شده )وقتی شما كاربرد دانش آموخته شده را در یك موقعیت عینی و واقعی اما بصورت كتبی از دانش آموزبخواهید ساده ترین نوع آزمون عملكردی را برگزار كرده اید .

مثال : حل مسائل ریاضی ، طراحی یا تهیه یك آزمایش ، نحوه ی پیدا كردن اشكال یا ایراد یك تابلوی برق كشی ، ترسیم یك نمودار یا جدول برای حل داده ها بصورت كتبی می باشد .

نوع دیگری از آزمون كتبی عملی شامل آزمون های نوشتاری مثل آزمون خوشنویسی آزمون نوشتن است .

نوع سوم این آزمون ها شامل آزمون های طراحی شامل طراحی لباس ، نقشه یك آزمایش ، طراحی یك مدار برقی ، تهیه یك نقشه ، آماده سازی یك جدول ، طراحی یك مدل ، ترسیم یك نمودار طراحی نقشه ساختمان روی كاغذ ، كشیدن یك تصویر ، نوشتن یك داستان یا جمله ، البته آزمون های كتاب باز نیز نوع چهارم آزمون های كتبی عملی را تشكیل می دهند .

2 – آزمون شناسایی : در این روش فراگیر از طریق شناسایی عیب و اشکال وسیله، توانایی و مهارت عملی خود را آشکار می‌سازد.

این شناسایی ممکن است از طریق گوش دادن به صدای وسیله و تشخیص عیب آن، مشاهده و رؤیت یک نقشه، طرح یا وسیله و تعیین نقص و کاستی آن باشد ، یا تشخیص تلفظ درست یا نگارش صحیح کلمات زبان خارجه، یا راه اثبات قضیه هندسی ، وقتی دانش آموز روش درست حل یک مسئله ی ریاضی را تشخیص دهد، پیدا کردن اشکال مداری که لامپ آن روشن نمی شود تشخیص و جدا سازی مجموعه ای از پدیده ها ، پیدا كردن كلمات هم خانواده یا هم تلفظ یا دارای یك كاربرد ، یافتن راه های مختلف حل یك مسئله .

   و در صورتی که گویا و شاهد زندگی واقعی و برگرفته از موقعیتهای طبیعی باشد، همگی بیانگر آزمون عملی شناسایی یا تشخیص است. 

 3 – انجام عملکرد در شرایط شبیه سازی شده : معمولاً در موقعیتهای آموزشی که احتمال خطر و آسیب جسمی برای فراگیر وجود دارد، وسایل و تجهیزات مورد نظر به تعداد کافی موجود نیست و یا گران قیمت و کمیاب می‌باشد، نحوه اجرا و فرایند تولید محصول یا فرآورده هدف آموزش و یادگیری است و بجای استفاده از موقعیت کاملاً واقعی و طبیعی از شرایط تصنعی و شبیه‌سازی شده استفاده می‌گردد. این موقعیتها هم برای آموزش و هم برای سنجش بکار می‌رود اهمیت این روش برای آموزش و سنجش مهارتهای خاص در موقعیتهای ویژه است، مانند اقدام در حوادث و بلایای طبیعی سیل، زلزله و آتش‌سوزی، کمک به مصدومان وخیم در سوانح، نحوه ی گرفتن وضو جلوی كلاس بدون آب ،بند بازی كردن بدون بند ،اره كشی بدون میز ،نحوه شنا كردن بدون آب و با تدارک موقعیت مشابه،‌ مهارت و توانایی افراد ارتقا یافته یا سنجیده می‌شود.

مثال : فرض کنید اینجا یک کلاس است و شما به عنوان یک معلم 5 دقیقه در باره ی مسائل آموزشی صحبت کنید .

انجام تنفس مصنوعی روی یک مصدوم

ضربه زدن به یک توپ خیالی

انجام حرکات مختلف شنا در بیرون آب

4 – نمونه ی کار :   شبیه‌ترین روش به موقعیت واقعی در زندگی طبیعی افراد، روش نمونه کار است. برای مثال برخلاف روش شبیه‌سازی که در یک اتومبیل غیرواقعی و شرایط تصنعی رانندگی صورت می‌گیرد و هدف شناسایی اجزاء اتومبیل و هماهنگی بدن با وسایل است، در روش نمونه کار، فرد مسیری را واقعاً‌ رانندگی می‌کند و دانش و مهارت خود را در زمینه راندن اتومبیل بطور واقعی نشان می‌دهد. تعمیر موتور خراب یک اتومبیل به نحوی که پس از تعمیر بدون نقص کار کند، انجام سیم‌کشی واقعی برق یک اطاق، ساختمان، گرفتن وضو در موقعیتی واقعی ،آزمایشی را انجام دهدو، ترجمه کردن یک متن واقعی انگلیسی به فارسی،  در ریاضی از دانش آموزان خواسته می شود با ابزاری که در اختیار دارند یک مکعب با ابعاد معینی بسازند . ابزار نمونه کار می‌تواند قلم و کاغذ باشد که برای آزمون مهارت‌هایی از قبیل شمارش، تند نویسی، غلط‌گیری کردن استفاده می‌شود.

 تهیه و ارائه مقاله، انجام آزمایش‌های علمی،

 تهیه مجموعه (کلکسیون) عکس در مورد موضوعی معین (مانند بهداشت، حفظ محیط زیست، آلودگی آب، زلزله و

 نوارهای ویدئویی و صوتی،

 برنامه‌های رایانه‌ای،

 گزارش‌های کتبی یا شفاهی،

 تهیه و توضیح نمودارها،

شکل‌ها و نقشه‌ها، کارها و نمونه‌های شبیه‌سازی‌ شده،

 تهیه روزنامه دیواری،

تعمیر ادوات و قطعات، و.

 قطعاً این مثال‌ها و تکالیف عملی و رفتاری، به یادگیری و سنجش متفاوتی از نوع امتحانات معمول و پایان دوره خواهد انجامید و یادگیری حاصل از آنها ماندگارتر و پایدارتر و نمرات سنجش آن هم با ثبات‌تر, واقعی‌تر و رواتر خواهد بود.

 

برای تهیه یك آزمون عملكردی به ترتیب زیر عمل كنید :

*اعمال و كار های مورد نظر را مطابق با اهداف آموزشی درسی فهرست وار تعیین كنید .

مثال : دو قطعه چوب را در كارگاه به دو قسمت كاملا مساوی اره كنید .

*شرایط و موقعیت اجرای آزمون عملی را دقیق و واقعی مشخص كنید . دقت كنید شرایط فیزیكی زمان و مكان ابزار و ... مهیا باشد .

*دستورالعمل آزمون را به حدی روشن بیان كنید كه دانش آموز دقیقا بداند چه كاری را و چگونه انجام دهد .

*به دانش آموز برای آزمون های عملی بیش از یك فرصت بدهید .

*میزان دقت یا دفعات انجام عمل یا رفتار را مشخص كنید تا دقت ارزیابی را بالا ببرد .

روش ( واقعه نگاری ) :

روش واقعه نـگاری یـک روش مـشاهـده ی مستقیم رفتار است و ابزاری است که از طـریـق آن بـرخـی رفتارها و اعمال ویژه ی دانش آموز در آن ثبت می شود تا در هنگام ارزشیابی از آن استفاده شود . این ابزار در هر زمان که معلم احساس کند لازم است رفتار خاصی از کودک در زمینه ی درسی – اجتماعی و … ثبت شود اقدام به استفاده از آن می کند . کل رفـتـار ، صـرف نظر از مـثبـت یا مـنـفی بـودن آن ثـبت می شود . لازم است شرایط بروز رفتار نیز مشخص شود و فعالیتهای خاص درسی ، رفـتـار اجـتماعی ، رفتار عاطفی ، فعالیت بهداشتی و … رانیز می توان به طور خاص ثبت کرد .

معلمان می توانند به شیوه های مختلف و متناسب با علاقه ی خود برگهای ثبت مـشـاهده را طبقه بندی و نگهداری نمایند .

می توانند آنها را به صورت دفترچه ای در آورند و در آن بـرای هـر دانـش آمـوز تعدادی بـرگ در نظر بگیرند .

لزومی نیست که برای هر دانش آموز مشاهده ای ثبت شود .

این برگها تنها در نزد معلم باقی می ماند ودر صورت نیاز به مدیر ، معاون ، یا والدین عرضه می شود .

در پایان سال تحصیلی معلم می تواند این برگها را امحا کند و یا بـرگهـا را در پـوشـه ی مخصوص قرار دهد.

*پوشه ی کار :

 ابزاری است که مجموعه ای از نمونه ی آثارو محصولات فعالیتهای مختلف دانـش آمـوز ، در آن به شکل مدونی گرد آوری می شود که قابل ارزشیابی باشد .

موادی که در پوشه ی کار نگهداری می شوند ، می تواند شامل موارد زیر باشد فهرست های ارزشیابی معلّم ، گزارش کارهای دانش آموز، یادداشت های معلّم ، گزارش گردش های علمی وکار های عملی  دانش آموز(آثار و تکالیف نوشتنی دانش آموز ، تمرینات ، املا ، خلاصه ی داستان یا فیلم و جمله نویسی و ….) ،آزمون های مدادکاغذی ( آزمونها باید بدون بارم باشند )، تشویق ها .

توضیح : پوشه را می توان در زمانهای معیّن به دانش آموز داد تا به خانه ببرد یا می تواند در مدرسه نگهداری شود دراختیار معلّم سال بعد قرار گیرد بهتر است در دوره راهنمایی در هر درس دانش آموز یک پوشه داشته باشد .

 چگونه چیز هایی را که باید در پوشه گذاشته شود انتخاب کنیم ؟

در مورد چگونگی انتخاب و زمان انتخاب محتویات پوشه می توان از فهرست زیر استفاده کرد :

کارهای ناتمام با ذکر تاریخ در پوشه گذاشته شود .

 فقط کارهای تکمیل شده در پوشه گذاشته شود .

فقط بهترین کار دانش آموز  در پوشه گذاشته شود .

دانش آموز تعیین می کند چه چیزی در پوشه گذاشته شود .

معلّم تعیین می کند چه چیزی در پوشه گذاشته شود .

معلّم و دانش آموز در انتخاب موارد با یکدیگر مشورت کنند .

بهتر است هر دو ماه یکبار با حضور دانش آموز پوشه او را بررسی کرده و نکات مثبت و منفی و جالب پوشه را به او گوش زد کرده و برای او یادداشت کنیم .

* چک لیست ( سیاهه ی رفتار )  :

  عبارتست از مجموعه ای از نشانه هاو شواهد که به یک انتظار یا انتظارات خاصی مربوط می شوند . معلم بر اساس مشاهدات معمول خود در کلاس درس یا فضایی دیگر ، وجـود یا عدم وجود شواهد را در رفتار و عملکرد فرد مشخص می نماید .

* همکاران محترم توجه داشته باشند که :

استفاده ی گسترده از چک لیست ها خسته کننده و وقت گیر است و بر این اساس معلم تـنـها در مـوارد خاص که تشخیص می دهد از این ابزار باید استفاده کند .

بهتر است چک لیست در پوشه ی کار نگهداری شود .

تردیدی نیست که برای تمام انتظارات و اهداف نباید چک لیست درست کرد .

انتظارات و اهدافی که از روشهای دیگر می توان شواهدی گرد آوری کرد نیازی به چک لیست ندارند .

*آزمون های مداد کاغذی :

یکی از ابزارهای جمع آوری اطلاعات بـرای ارزشیابی از عـمـلکرد تـحصیـلی دانش آموزان است که در برخی دروس مانند ریاضی ، املا ، و … با نظر معلم از آن استفاده می شود و در دروس دیگر مانند علوم ، قرآن ، خواندن ، و ورزش نیازی به آزمونهای مدادکاغذی نیست .

توجه : این آزمون ها نباید وضعیت اضطراب آور امتحان را تداعی کند.

شرایط باید طوری فـراهـم شود کـه دانش آموز بـدون نگرانی و مـانند جلسات اجرای تکالیف درسـی پاسخگوی سوالات کتبی معلم باشد .

در ارزیابی آزمون ها تنها به باز خورد توصیفی اکتفا شده و از دادن هر گونه رتبه یا نـمره خود داری شود .

ضمناً در بـررسـی نتایج این آزمون ها می توانیم از روش( خود سنجی ) و( هم سال سنجی ) استفاده کنیم.

* مقیاس ها در عملکرد درسی :

* در حد انتظار ( تحقق یافته ) : خطا حد اکثر 2 یا 3 مورد

* نزدیک به حد انتظار ( نسبتاً تحقق یافته ): خطاهای بیش از سه مورد

* احتیاج به تلاش بیشتر ( تحقق نیافته ) : خطاهای مکرروزیاد ، به عبارتی دانش آموز به نیمی از اهداف و انتظارات دست نیافته



ارسال توسط سرگروه مطالعات اجتماعی متوسطه اول 99-1398
آرشیو مطالب
نظر سنجی
آیا از عملکرد (اطلاع رسانی، نو و بروز بودن محتوا، کاربردی بودن مطالب و...) وب سایت گروه های آموزشی ناحیه دو بهارستان رضایت دارید؟





صفحات جانبی
دبیرخانه های استانی
امکانات جانبی
ذکر روزهای هفته



در این وبلاگ
در كل اینترنت


یک پیام بفرستید
ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | اخبار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و سلامتی مجله علم و فن | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو